Veri ve ETL
Veri analizi nedir? Raporlamadan farkı
Betimleyici, tanısal, öngörücü ve yönlendirici veri analizi: dört seviye ne anlama gelir, KOBİ'de hangi sırayla ilerlemek gerçekçi olur?
Veri analizi, elde bulunan kayıtlardan karar verilebilir bilgi çıkarma işidir. Raporlama 'ne oldu' sorusunu cevaplar; analiz 'neden oldu' ve 'ne yapmalıyım' sorularına uzanır.
Dört olgunluk seviyesi
- Betimleyici: geçen ay ne sattık? (rapor)
- Tanısal: marj neden 3 puan düştü? (kırılım, katkı analizi)
- Öngörücü: bu müşteri ne zaman öder? (geçmiş davranış)
- Yönlendirici: hangi ürünü kaç adet üretmeliyim? (öneri)
KOBİ'de nereden başlamalı?
Sıralama önemlidir. Öngörü modeli kurmadan önce betimleyici katmanın doğru olması gerekir; çünkü yanlış veriyle kurulan bir tahmin, yanlış olduğunu da gizler. Pratikte ilk üç adım şudur: veriyi tek yerde toplamak, temel metrikleri tek tanımla sabitlemek, rakamları kaynak sistemle mutabık hâle getirmek.
Hangi sorular en hızlı değer üretir?
- Hangi ürün grubu kâr getiriyor, hangisi cirodan ibaret?
- Alacakların ne kadarı vadesini geçti, hangi müşteride yoğunlaşıyor?
- Hangi stok kalemi bir yıldır hareketsiz ve ne kadar para bağlıyor?
- Tedarikçi teslimatları ne kadar geç geliyor ve üretimi ne kadar bekletiyor?
Bu soruların hepsi ERP'de zaten var olan veriyle cevaplanır; eksik olan genellikle veri değil, veriyi bir araya getiren katmandır.