Yapay Zekâ Rapor Özeti: Yanlış Rakam Riski
Dil modeline rapor özeti yazdırmak zaman kazandırır ama uydurma yorum ve yanlış rakam riski taşır. Riski sınırlamanın yolları; Floemdata'nın ilkesi.

Pazartesi sabahı yöneticiye giden “haftanın satış özeti”ni bir dil modeli yazıyor. Metin akıcı, ton doğru. Ama özette “satışlar yüzde 12 arttı” yazıyor, raporda artış yüzde 8. Model rakamı yanlış okumuş ya da kendi hesaplamış; kimse fark etmedi çünkü metin güvenilir görünüyordu. Rakamlar kurgusaldır, risk gerçektir.
Dört tipik hata
- Yanlış rakam: tablodaki bir sayıyı başka bir satırdan ya da başka bir dönemden alır.
- Kendi hesabı: yüzde, fark ya da toplamı kendisi hesaplar; dil modelleri aritmetikte hata yapabilir.
- Uydurma neden: “kampanya nedeniyle arttı” gibi, veride olmayan bir açıklama ekler.
- Eksik bağlam: uyarıyı ya da veri eksikliğini atlar; “tüm şubeler” der ama iki şube verisi gelmemiştir.
Riski sınırlamanın yolları
- Rakamı modele hesaplatmayın. Toplam, fark ve yüzdeyi araç hesaplasın; model yalnızca hazır rakamı cümleye dökebilir.
- Metne rakamı kaynağıyla bağlayın. Her sayının yanında hangi rapor ve hangi dönemden geldiği görünsün; okur tıklayıp kontrol edebilsin.
- Nedeni ayırın. Model “ne oldu”yu yazsın, “neden oldu”yu yalnızca veride karşılığı varsa yazsın; aksi hâlde nedeni insan eklesin.
- Yayın öncesi örnek kontrol. İlk haftalarda özetlerin her sayısını elle doğrulayın; hata oranı sıfıra yakın değilse otomatik göndermeyin.
- İnsan onayı. Özet yöneticiye gitmeden önce rapor sahibi bir kez gözden geçirsin.
Küçük bir sınama
Elinizdeki beş eski rapor için modele özet yazdırın ve özetteki her sayıyı rapordaki karşılığıyla işaretleyin. Tutmayan sayı oranı, otomasyona hazır olup olmadığınızın en dürüst göstergesidir.
Floemdata'da durum
Floemdata'nın tasarım kararları belgelerde şöyle yazılıdır: yapay zekâ tanım doldurur, aritmetik yapmaz; rakamlar derleyiciden gelir ve panel ile asistan aynı derleyiciden geçer. Yapay zekâ asistanı ürün tanımında bir sonraki aşama olarak (Faz 2) yol haritasında duruyor; rapor özeti yazan bir özellik bugün ürünle gelmiyor. Bu yazıdaki yöntemler, başka bir araçla özet ürettiğinizde de uygulanabilir.
Başlangıç için bir dil modeline bu hafta bir rapor özeti yazdırın ve özetteki her sayıyı raporla karşılaştırın. Sorularınız için Floemdata ekibine info@floemdata.com adresinden yazabilirsiniz.